Kategori
Işıktan elektriğe, gündelik hayatta karşılaştığımız olayların arkasındaki fizik yasalarını sezgiyle ve deneylerle açıklayan yazılar.
En yeniFizik
1831'de Michael Faraday bir mıknatısı bakır tel sarılı bir makaraya itti ve galvanometrenin ibresi oynadı; mıknatıs durunca ibre sıfıra döndü. Değişen manyetik akının akım üretmesini, ε = −N·dΦ/dt yasasını, Lenz kuralını, jeneratörü ve trafoyu anlatıyoruz.
Kuazara Bilim Ekibi10 dk okuma
1909–1913 arasında Robert Millikan, iki metal levha arasında süzülen mikron boyutlu yağ damlalarını mikroskopla izleyerek elektronun yükünü ölçtü. Düzeneği, Stokes yasasını, qE = mg dengesini ve yüklerin neden hep e'nin tam katı çıktığını adım adım anlatıyoruz.
7 dk okuma
1909'da Geiger ve Marsden ince metal folyolara alfa parçacıkları gönderdi; çoğu düz geçti, ama birkaçı geri döndü. Thomson'ın üzümlü kek modelini, deneyin düzeneğini, Rutherford'un çekirdek modelini ve 1/sin⁴(θ/2) saçılma formülünü bir simülasyonla anlatıyoruz.
7 dk okuma
1851'de Paris'teki Panthéon'un kubbesinden 67 metrelik bir tele 28 kilogramlık bir top asıldı. Saatler geçtikçe salınım düzlemi zemine göre yavaşça döndü. Bu dönüşün nedenini, hızının neden enleme bağlı olduğunu ve İstanbul ile Ankara'da kaç saat süreceğini hesaplıyoruz.
7 dk okuma
İki ince yarıktan geçen ışık, ekranda parlak ve karanlık şeritler bırakır. Thomas Young'ın 1801'de ortaya koyduğu girişim fikrini, saçak aralığı formülünü, tek tek fotonlarla ve elektronlarla yapılan deneyleri ve "hangi yarıktan geçti" ölçülünce desenin neden kaybolduğunu sade bir dille anlatıyoruz.
8 dk okuma
Parlak kırmızı ışık metalden tek bir elektron koparamazken sönük mor ışık neden koparır? Hertz'ten Einstein'a ve Millikan'a, fotoelektrik etkiyi, eşik frekansını ve durdurma gerilimini çözümlü bir örnekle anlatıyoruz.
10 dk okuma
Binlerce tonluk çelik bir gemi suda yüzer, avuç içine sığan bir taş batar. Cevap ağırlık değil, yoğunluk. Yoğunluğun ne olduğunu, Arşimet ilkesini ve gemilerin neden batmadığını evde deneyebileceğin güvenli bir yumurta deneyiyle anlatıyoruz.
5 dk okuma
Aristoteles ağır cisimlerin daha hızlı düştüğünü söyledi; Galileo karşı çıktı; 1971'de bir astronot Ay'da çekiç ve tüyü aynı anda bıraktı. Serbest düşmenin, hava direncinin ve evde yapabileceğin güvenli bir kâğıt–kitap deneyinin hikâyesi.
5 dk okuma
Seri bağlı lambalardan biri sönünce neden hepsi söner? Evdeki prizler neden paralel bağlıdır? Ohm yasasıyla seri ve paralel devreleri, çözümlü bir örnekle ve elektrik güvenliği notlarıyla açıklıyoruz.
8 dk okuma
Şimşeği önce görüp gök gürültüsünü sonra duymamızın nedeni ne? Sesin nasıl yayıldığını, havada, suda ve çelikte ne kadar hızlı gittiğini ve fırtınanın kaç kilometre uzakta olduğunu basit bir hesapla bulmayı anlatıyoruz.
6 dk okuma
Güneş ışığı beyazdır, peki gökyüzü neden mavi, gün batımı neden kızıl? Rayleigh saçılmasını, mor yerine neden mavi gördüğümüzü ve bulutların beyaz kalma sebebini adım adım açıklıyoruz.
8 dk okuma