Blog
Gökkuşağı neden kavislidir? Mıknatıs neden buzdolabına yapışır da tahtaya yapışmaz? Kısa, kaynaklı, anlaşılır yazılar.
En yeniTeknoloji ve Mühendislik
İşlemci saniyede milyarlarca adım atar ama çoğu zaman veriyi beklemekle geçirir. Getir-çöz-yürüt döngüsünü, saat sinyalini, yazmaçları ve önbellekten diske uzanan bellek katmanlarını, sayıları kendin girebildiğin bir atölye çizimiyle anlatıyoruz.
Kuazara Bilim Ekibi8 dk okuma
Fabrikadaki bir robot kol, tutucusunu istenen noktaya altı eklemi çevirerek götürür. Eklemin ne olduğunu, neden tam altı tane olduğunu (serbestlik derecesi) ve eklem açılarından uç noktanın yerini hesaplamayı (ileri kinematik) kurcalanabilir bir kol üzerinde anlatıyoruz.
8 dk okuma
Oyuncak arabadan araba silecesine kadar her yerde küçük bir doğru akım motoru döner. Mıknatısın akımlı tele uyguladığı kuvveti, komütatörün her yarım turda yaptığı akıllıca değişikliği ve gerilim, devir, tork ile karşı EMK arasındaki ilişkiyi kurcalanabilir bir motorla anlatıyoruz.
8 dk okuma
1831'de Michael Faraday bir mıknatısı bakır tel sarılı bir makaraya itti ve galvanometrenin ibresi oynadı; mıknatıs durunca ibre sıfıra döndü. Değişen manyetik akının akım üretmesini, ε = −N·dΦ/dt yasasını, Lenz kuralını, jeneratörü ve trafoyu anlatıyoruz.
10 dk okuma
1909–1913 arasında Robert Millikan, iki metal levha arasında süzülen mikron boyutlu yağ damlalarını mikroskopla izleyerek elektronun yükünü ölçtü. Düzeneği, Stokes yasasını, qE = mg dengesini ve yüklerin neden hep e'nin tam katı çıktığını adım adım anlatıyoruz.
7 dk okuma
1909'da Geiger ve Marsden ince metal folyolara alfa parçacıkları gönderdi; çoğu düz geçti, ama birkaçı geri döndü. Thomson'ın üzümlü kek modelini, deneyin düzeneğini, Rutherford'un çekirdek modelini ve 1/sin⁴(θ/2) saçılma formülünü bir simülasyonla anlatıyoruz.
7 dk okuma
1851'de Paris'teki Panthéon'un kubbesinden 67 metrelik bir tele 28 kilogramlık bir top asıldı. Saatler geçtikçe salınım düzlemi zemine göre yavaşça döndü. Bu dönüşün nedenini, hızının neden enleme bağlı olduğunu ve İstanbul ile Ankara'da kaç saat süreceğini hesaplıyoruz.
7 dk okuma
İki ince yarıktan geçen ışık, ekranda parlak ve karanlık şeritler bırakır. Thomas Young'ın 1801'de ortaya koyduğu girişim fikrini, saçak aralığı formülünü, tek tek fotonlarla ve elektronlarla yapılan deneyleri ve "hangi yarıktan geçti" ölçülünce desenin neden kaybolduğunu sade bir dille anlatıyoruz.
8 dk okuma
Parlak kırmızı ışık metalden tek bir elektron koparamazken sönük mor ışık neden koparır? Hertz'ten Einstein'a ve Millikan'a, fotoelektrik etkiyi, eşik frekansını ve durdurma gerilimini çözümlü bir örnekle anlatıyoruz.
10 dk okuma
Bisikletle yokuşa çıkarken hafif vitese, arabayla kalkarken birinci vitese geçeriz. Dişli kutusu güç üretmez; motorun gücünü hız ile tork arasında paylaştırır. Dişli oranını, tork × devir dengesini ve vites değiştirmenin içini kurcalanabilir bir şanzımanla anlatıyoruz.
7 dk okuma
Çatıdaki koyu mavi panel hiç kıpırdamadan elektrik üretir. Bir fotonun silisyumda elektron–boşluk çifti oluşturmasını, p-n ekleminin bu çifti ayırmasını, yarım voltluk hücrelerin neden seri bağlandığını, açının ve tek bir yaprağın gölgesinin gücü nasıl değiştirdiğini anlatıyoruz.
8 dk okuma
Bir el kolu, yüz kiloluk bir yükü nasıl kaldırır? Basıncın ne olduğunu, kapalı bir sıvının basıncı neden her yöne aynen ilettiğini, küçük ve büyük pistonun kuvvet kazancını ve bunun bedeli olan yol kaybını adım adım hesaplıyoruz.
7 dk okuma