COP31 günlüğü, 20 Kasım: Nihai Müzakereler
COP31'in on ikinci ve son gününün başlığı Nihai Müzakereler. Yeşil İklim Fonu'nun yerel öncülüklü iklim eylemi üzerine tanıttığı iki yayını kaynaklarıyla derledik; Taraflar Konferansı'nın nasıl karar aldığını sözleşme metinlerinden anlattık.
COP31, yani BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı, 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da yapılıyor. COP31 günlüğü o gün açıklanan kararları, duyuruları, raporları ve girişimleri bir araya getiriyor. Yalnızca birincil kaynaklarda yazanları aktarıyoruz ve her maddenin kaynağını yanına koyuyoruz. Konferansın on ikinci ve son günü olan 20 Kasım’ın başlığı Nihai Müzakereler (COP31 tematik günleri).
Yeşil İklim Fonu’nun 20 Kasım tarihli haberi
- Yerel öncülüklü iklim eylemi için iki yayın: Yeşil İklim Fonu’nun (GCF) 20 Kasım tarihli haberine göre GCF, COP31’de yerel öncülüklü iklim eylemini odağa alan, birbirini tamamlayan iki yayın tanıttı; habere göre yayınlar, moderatörlüğünü GCF Yatırım Hizmetleri Direktörü Achala Abeysinghe’nin yaptığı “Reaching the most vulnerable: tailoring capital locally” adlı COP31 etkinliğinde tanıtıldı; GCF’nin COP31 etkinlik programına göre bu etkinlik 18 Kasım’da yapıldı. (GCF, GCF COP31)
- Tarım ve gıda sistemleri için teknik özet: Aynı habere göre FAO ile GCF’nin birlikte geliştirdiği teknik özet, iklim finansmanının, kurumsal düzenlemelerin ve ortaklıkların güçlü yerel tarım ve gıda sistemlerini nasıl desteklediğini inceliyor ve Yeşil İklim Fonu ya da Küresel Çevre Fonu’nun finanse ettiği, Fildişi Sahili, El Salvador, Ürdün, Nepal, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Tacikistan ve Doğu Timor’daki sekiz projenin deneyimlerini derliyor. (GCF)
- Proje hazırlığı rehberi: Habere göre GCF’nin Proje Hazırlık Olanağı (PPF) deneyimine dayanan yeni rehber, Yerel Öncülüklü İklim Eylemi Çerçevesi’ni yatırım yapılabilir finansman önerilerine dönüştürmenin pratik yollarını ayrıntılandırıyor ve beş ayrı finansman ve uygulama modelinde dikkate alınacak noktaları öne çıkarıyor: yerel uyum planlaması, bütçeleme ve uygulama; topluluk öncülüğünde küçük hibeler; yeniden kredilendirme (on-lending); yerel pazar oluşturma; yerel ortak yatırım platformları. (GCF)
2yayın
GCF’nin COP31’de tanıttığı yerel öncülüklü iklim eylemi yayınları
8proje
FAO ve GCF teknik özetinin deneyimlerini derlediği projeler
5model
GCF hazırlık rehberinde ele alınan finansman ve uygulama modelleri
GCF’nin haberine göre iki yayın, GCF’nin COP29’da Yerel Öncülüklü Uyum ilkelerine verdiği taahhüdün ve COP30’da Belém’de Yerel Öncülüklü İklim Eylemi Çerçevesi’ni tanıtmasının üzerine kuruluyor; GCF portföyünden derlenen derslerle iklim finansmanının adalardan zirvelere, kurak alanlardan ormanlara dünyanın en çeşitli ve kırılgan coğrafyalarının ihtiyaçlarına nasıl uyarlanabileceğini gösteriyor. Haberin teknik özeti anlatan bölümüne göre iklim yatırımları için beş husus kritik önemde: mevcut yerel platformlar üzerinden çalışmak, iklime dayanıklı geçim çözümlerini onları mümkün kılan sistemlerin içine yerleştirmek, kurumsal ölçek büyütmeyi planlamak ve bütçelemek, baştan itibaren öğrenme ve uyarlamalı yönetim, birbirini tamamlayan projeleri daha güçlü etki için uyumlu hâle getirmek. Haberin sonundaki listede teknik özet 18 Kasım, hazırlık rehberi 13 Kasım tarihiyle yer alıyor (GCF).
Program 20 Kasım’da sona eriyor ve görüşmeler sürüyor; konferansın karar metinleri bu yazının hazırlandığı saatte erişebildiğimiz birincil kaynaklarda yayımlanmamıştı.
Günün teması: Nihai Müzakereler
COP31 Başkanlığının Tematik Günler programında 20 Kasım, konferansın 12. günü ve başlığı “Nihai Müzakereler” (İngilizcesi “Final Negotiations”). Programa göre Yeşil Bölge’de 20 Kasım Finansman ve Teşvikler Günü; Connect To Funds programı 10.00–17.00 saatleri arasında (COP31 Başkanlığı).
COP31 Başkanlığının 18 Kasım tarihli açıklamasına göre COP31 Başkanı Murat Kurum ve COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen, konferansın son günlerine girilirken bakanların bir iklim anlaşması için gereken siyasi tercihler üzerinde ortak zemin bulmasına yardımcı olmak amacıyla Türkiye’nin Divan geleneğinden yararlandı. Açıklamaya göre Tarafların bakan düzeyindeki temsilcilerine, müzakere grubu başkanlarına ve gözlemci gruplarına açık olan COP31 Divanı, farklı müzakere başlıklarındaki çalışmaların dengeli bir pakette nasıl bir araya getirilebileceğinin şeffaf bir ortamda görüşülmesine imkân tanıdı; açıklamada bu görüşmenin, Başkanlığın iki bakandan oluşan ekiplerin çalışmalarını, Başkanlık istişarelerini ve teknik müzakereleri haftanın sonuna kadar dengeli bir pakette birleştirme çabasına destek sağladığı belirtiliyor (COP31 Başkanlığı).
Taraflar Konferansı nasıl karar alır?
Günün bilim yazısı, bir COP’un nasıl işlediğini ve kararların nasıl alındığını anlatıyor. Bu bölümdeki maddeler COP31’in 20 Kasım tarihli bir duyurusundan değil, BM Antlaşmalar Derlemesi’nde yayımlanan sözleşme metinlerinden aktarılıyor. Derlemedeki 20 Kasım 2026 tarihli kayda göre BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 21 Mart 1994’te yürürlüğe girdi ve 198 tarafı var (BM Antlaşmalar Derlemesi). Sözleşmenin 7. maddesine göre Taraflar Konferansı sözleşmenin en üst organıdır; sözleşmenin uygulanmasını düzenli olarak gözden geçirir ve yetkisi içinde, etkili uygulamayı desteklemek için gerekli kararları alır. Olağan oturumlar, Taraflar Konferansı aksine karar vermedikçe her yıl yapılır. Konferans, kendisi ve yardımcı organları için usul ve mali kuralları uzlaşıyla kararlaştırıp kabul eder; usul kuralları, sözleşmede karar alma usulü belirtilmemiş konular için usuller içerir ve bunlar belirli kararlar için belirli çoğunluklar öngörebilir (Sözleşme metni).
Bir taraf önerir
Her taraf sözleşmede değişiklik önerebilir; metin toplantıdan en az altı ay önce taraflara iletilir.
Önce uzlaşı aranır
Taraflar uzlaşı için her çabayı gösterir; çabalar tükenirse son çare dörtte üç çoğunlukla oylamadır.
Kaynak: BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, md. 15
Sözleşmenin 15. maddesi, sözleşmenin kendisinde yapılacak değişiklikler için bu kuralı açıkça yazıyor. Değişiklikler Taraflar Konferansı’nın olağan oturumunda kabul edilir. Taraflar her değişiklik önerisinde uzlaşıya varmak için her çabayı gösterir; uzlaşı için bütün çabalar tükenmiş ve anlaşmaya varılamamışsa değişiklik son çare olarak toplantıda hazır bulunan ve oy kullanan tarafların dörtte üç çoğunluğuyla kabul edilir. Madde, “hazır bulunan ve oy kullanan taraflar” ifadesini hazır bulunan ve olumlu ya da olumsuz oy veren taraflar olarak tanımlıyor. Kabul edilen değişiklik, tarafların en az dörtte üçünün kabul belgesi depoziter tarafından alındıktan sonraki doksanıncı gün, onu kabul eden taraflar için yürürlüğe girer (Sözleşme metni).
Paris Anlaşması’nın 16. maddesine göre sözleşmenin en üst organı olan Taraflar Konferansı, aynı zamanda Paris Anlaşması Tarafları Toplantısı olarak görev yapar. Anlaşmaya taraf olmayan sözleşme tarafları bu oturumlara gözlemci olarak katılabilir; anlaşma kapsamındaki kararları yalnızca anlaşmanın tarafları alır. Taraflar Konferansı’nın usul kuralları, Paris Anlaşması Tarafları Toplantısı uzlaşıyla aksini kararlaştırmadıkça anlaşma kapsamında da gerekli uyarlamalarla uygulanır. Anlaşmanın 14. maddesine göre taraflar, anlaşmanın amacına doğru toplu ilerlemeyi değerlendiren ilk küresel durum değerlendirmesini 2023’te, sonrakileri Paris Anlaşması Tarafları Toplantısı aksine karar vermedikçe beş yılda bir yapar; 4. maddeye göre her taraf beş yılda bir ulusal olarak belirlenmiş katkısını bildirir ve bu katkı küresel durum değerlendirmesinin sonuçlarından bilgi alır (Paris Anlaşması metni). BM Antlaşmalar Derlemesi’ndeki kayda göre Paris Anlaşması 4 Kasım 2016’da yürürlüğe girdi ve 194 tarafı var (BM Antlaşmalar Derlemesi).
Uzlaşının neden çok emek istediğini, COP’un yardımcı organlarını ve Paris Anlaşması’nın beş yıllık döngüsünü günün bilim yazısı COP nedir? İklim zirvesi nasıl karar verir adım adım anlatıyor. Dörtte üç gibi oranları ve eşik hesaplarını Yüzde ve günlük hayat dersinde çalışabilirsin; dizinin bütün yazıları COP31 sayfasında.
Kaynaklar
9 kaynak- 1.Green Climate Fund (20 Kasım 2026). Financing locally led climate action: Reaching vulnerable communities (yeni sekmede açılır)
- 2.Green Climate Fund: COP31 etkinlik programı (yeni sekmede açılır)
- 3.COP31 Başkanlığı: Tematik Günler (yeni sekmede açılır)
- 4.COP31 Başkanlığı (18 Kasım 2026). COP31 Başkanlığı, müzakerelerin son aşamasında uzlaşı için Türkiye'nin Divan geleneğine başvurdu (yeni sekmede açılır)
- 5.COP31 Presidency (18 Kasım 2026). COP31 Presidency brought Türkiye's Divan tradition to final push for agreement (yeni sekmede açılır)
- 6.BM Antlaşmalar Derlemesi: United Nations Framework Convention on Climate Change, durum kaydı (yeni sekmede açılır)
- 7.United Nations Framework Convention on Climate Change (1992), antlaşma metni (BM Antlaşmalar Derlemesi) (yeni sekmede açılır)
- 8.BM Antlaşmalar Derlemesi: Paris Agreement, durum kaydı (yeni sekmede açılır)
- 9.Paris Agreement (2015), antlaşma metni (BM Antlaşmalar Derlemesi) (yeni sekmede açılır)
- #COP31
- #COP31 günlüğü
- #müzakere
- #uzlaşı
- #iklim finansmanı
- #Antalya


