COP31 günlüğü, 15–16 Kasım: Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bu yazı COP31'in 15 ve 16 Kasım günlerini birlikte kapsıyor. COP31 Başkanlığının duyurduğu yapay zekâ taahhüdünü, jeotermal hedefini ve ilk haftanın değerlendirmesini kaynaklarıyla derledik; küresel sıcaklık anomalisinin nasıl hesaplandığını anlattık.

COP31, yani BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı, 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da yapılıyor. COP31 günlüğü o gün açıklanan kararları, duyuruları, raporları ve girişimleri bir araya getiriyor. Yalnızca birincil kaynaklarda yazanları aktarıyoruz ve her maddenin kaynağını yanına koyuyoruz. Bu yazı iki günü birlikte kapsıyor: Mavi Bölge Programı’nda 15 Kasım pazar günü için oturum listelenmiyor, Yeşil Bölge’de ise “Antalya’da Bir Nefes” başlığıyla sosyal ve kültürel programlar vardı (Tematik Günler, Mavi Bölge Programı, Program Takvimi). Konferansın sekizinci günü olan 16 Kasım’ın başlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji.
15–16 Kasım’da açıklananlar
- Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü: COP31 Başkanlığının 16 Kasım tarihli açıklamasına göre Başkanlık, Yeşil Dijital Eylem Yüksek Düzeyli Yuvarlak Masa Toplantısı’nda Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü’nü başlatıyor; taahhüt, ülkelerin, şirketlerin ve kuruluşların yapay zekâyı iklim çözümünün bir parçası hâline getirmek için somut taahhütlerde bulunabileceği gönüllü bir çerçeve sunuyor. (COP31 Başkanlığı)
- Küresel Jeotermal 2050 Hedefi: COP31 Başkanlığının 16 Kasım tarihli açıklamasına göre Başkanlığın 10 Kasım’da Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) iş birliğiyle başlattığı Küresel Jeotermal 2050 Hedefi, COP31’in ilk haftasında 50’den fazla ülkenin desteğini aldı; girişim, elektrik ve ısı üretiminde kullanılan küresel jeotermal enerji arzının 2050 yılına kadar 2025 seviyesinin 12 katına çıkarılmasını hedefliyor. (COP31 Başkanlığı)
- Taraf görüşlerinin özeti: COP31 Başkanlığının 16 Kasım tarihli açıklamasına göre Başkanlık, hazırlanmasına öncülük ettiği karara ilişkin Taraf görüşlerinin özetini yayımladı; açıklamaya göre bu belge bir müzakere metni değil ve Başkanlık, gelecek haftanın başında ilk taslağı yayımlamayı öngörüyor. (COP31 Başkanlığı)
- Çocuklar için yıllık diyalog: COP31 Başkanlığının 15 Kasım tarihli açıklamasına göre, 14 Kasım’daki Çocuklar, Gençler, Eğitim ve Beceriler Günü’nde UNICEF ile Çocuklar, Gençler ve İklim Dirençliliği Konulu Antalya Yüksek Düzeyli Diyaloğu başlatılmıştı; çocukları ve gençleri en çok etkileyen konular bu platformda her yıl ele alınacak ve ilk öncelik küresel elektrifikasyona verilmişti. (COP31 Başkanlığı)
50+ülke
Küresel Jeotermal 2050 Hedefi’ne destek
2050’ye kadar
12kat
Hedef: küresel jeotermal enerji arzı, 2025 seviyesine göre
Yaklaşık
60görev
Müzakerelerde yerine getirilmesi gereken önemli görev
Kaynak: COP31 Başkanlığı, 16 Kasım 2026
COP31 Başkanlığının ilk haftayı değerlendiren 16 Kasım tarihli açıklamasına göre konferansa kayıt yaptıranların sayısı 100 bini aştı. COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen’e göre gündemde 100’ü aşkın madde var ve müzakereler kapsamında yerine getirilmesi gereken yaklaşık 60 önemli görev bulunuyor; Bowen uyum, finansman, adil geçiş, emisyon azaltımı, bilim, şeffaflık ve uygulamayı ele alınan temel konular arasında sayıyor. COP31 Başkanı Murat Kurum aynı açıklamada önümüzdeki hafta bakanlar düzeyindeki görüşmelerle Antalya’dan güçlü bir siyasi sonuç çıkarmayı hedeflediklerini söyledi. Görüşmeler sürüyor; konferans 20 Kasım’a kadar devam edecek.
Günün teması: Bilim, Sanayi ve Teknoloji
COP31 Başkanlığının Tematik Günler programında 16 Kasım’ın alt başlıkları şunlar: bilim, yeşil sanayileşme, teknoloji ve inovasyon, KOBİ’ler, dijitalleşme, yapay zekâ, düşük karbonlu üretim.
Başkanlığın 16 Kasım tarihli açıklamasına göre Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü dört alanda atılacak adımları belirliyor: yapay zekâ altyapısını kurarken, donanımını üretirken ve enerji ihtiyacını karşılarken sürdürülebilirliği sağlamak; yapay zekâyı tüm yaşam döngüsü boyunca sorumlu biçimde tasarlamak, yönetmek veya tedarik etmek; yapay zekâ sistemlerinin çevresel etkilerinin değerlendirilmesini ve raporlanmasını desteklemek; iklim eyleminde yapay zekâ kullanımı için finansal desteği ve teknik altyapıyı güçlendirmek. Son alanda özellikle gelişmekte olan ülkelere, en az gelişmiş ülkelere ve gelişmekte olan küçük ada devletlerine odaklanılıyor. Açıklamaya göre Temiz Teknolojiler için Yapay Zekâ Girişimi ise gelecek vadeden çözümleri pilot aşamadan çıkarıp yaygın kullanıma taşımayı amaçlıyor.
Aynı açıklamaya göre küresel emisyonların yaklaşık dörtte biri sanayiden kaynaklanıyor. Antalya Yeşil Sanayileşme Mutabakatı, sıfıra yakın ve düşük emisyonlu sanayi üretimi için yatırıma, uygulamaya ve somut sonuçlara odaklanıyor. Açıklamaya göre COP31 Başkanlığı ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), UN-Habitat ve UNFCCC iş birliğiyle, yapay zekâ, dijital ikizler ve nesnelerin internetinin şehirlerde iklim eylemini nasıl hızlandırabileceğine odaklanan bir eylem çağrısında bulunacak.
Jeotermal hedefini anlatan açıklamaya göre girişim, IRENA’nın Dünya Enerji Görünümü 2026: 1.5°C Senaryosu çalışmasına dayanıyor; girişime verilen destek, ülkelerin doğrudan destek beyanlarının yanı sıra Avrupa Birliği’nin desteğini de kapsıyor. Açıklamada, yapay zekâ uygulamalarını destekleyenler de dahil olmak üzere veri merkezlerinin artan enerji talebinin kesintisiz ve güvenilir jeotermal elektrik üretimi için yeni fırsatlar sunduğu belirtiliyor.
Arkasındaki bilim
Başkanlığın 16 Kasım tarihli açıklamasına göre Profesör Johan Rockström’ün Paris Anlaşması’ndaki sıcaklık hedefinin aşılmasını ele alan araştırması o gün sunuldu; Chris Bowen da “Son bilimsel bulgular, 1,5 derece hedefini aşacağımızı gösteriyor” dedi. Küresel sıcaklık anomalisi nasıl hesaplanıyor? NASA Goddard Uzay Araştırmaları Enstitüsü’nün (GISS) GISTEMP analizini anlatan sık sorulan sorular sayfasına göre analiz, meteoroloji istasyonlarının sıcaklık raporlarına ve gemilerle şamandıraların su sıcaklığı raporlarına dayanıyor.
Karada hava ölçülür
Meteoroloji istasyonları hava sıcaklığını bildirir.
Denizde su ölçülür
Gemiler ve şamandıralar su sıcaklığını bildirir.
Normalden farkı bulunur
Anomali, bir yerin o zaman için normalinden ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösterir.
Kaynak: NASA GISS
Aynı sayfaya göre sıcaklık anomalisi, belirli bir yer ve zaman için havanın normalden ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösterir; küresel anomaliler bölgelerin mutlak ortalamalarından değil, istasyonların sıcaklık anomalilerinden hesaplanır. Eğilimler seçilen karşılaştırma dönemine bağlı değildir: Bir yerin sıcaklığı bir yıl öncesinden 2 derece yüksekse anomalisi de 2 derece yüksektir. GISS’e göre sanayi öncesi döneme (1850–1900) göre verilen anomaliler, yakın tarihli bir karşılaştırma dönemine göre verilenlerden daha belirsizdir.
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) 9 Kasım tarihli açıklamasına göre Ocak–Eylül 2026 döneminde küresel ortalama yüzeye yakın sıcaklık anomalisi, 1850–1900 ortalamasının 1,47 °C ± 0,13 °C üstündeydi; bu değer uluslararası kabul gören dokuz veri setine dayanıyor (WMO).
İstasyonların, şamandıraların ve uyduların verisinin nasıl birleştirildiğini, anomalinin neden kullanıldığını ve alan ağırlıklı ortalamayı günün bilim yazısı Dünyanın sıcaklığı nasıl ölçülür? İstasyonlar, şamandıralar, uydular ve anomali adım adım anlatıyor. Ortalama hesabını Veri okuma: ortalama, ortanca, tepe değer dersinde çalışabilirsin.
Kaynaklar
13 kaynak- 1.COP31 Başkanlığı (16 Kasım 2026). COP31 sanayide elektrifikasyona ve yapay zekânın sorumlu kullanımına odaklanıyor (yeni sekmede açılır)
- 2.COP31 Presidency (16 Kasım 2026). Electrification of industry and responsible AI are essential climate priorities (yeni sekmede açılır)
- 3.COP31 Başkanlığı (16 Kasım 2026). Türkiye'nin COP31'de başlattığı Küresel Jeotermal 2050 Hedefi'ne 50'den fazla ülke destek verdi (yeni sekmede açılır)
- 4.COP31 Presidency (16 Kasım 2026). Türkiye rallies more than 50 countries behind Global Geothermal Ambition 2050 at COP31 (yeni sekmede açılır)
- 5.COP31 Başkanlığı (16 Kasım 2026). COP31'de ilk hafta somut adımlar için güçlü bir ivmeyle sona erdi (yeni sekmede açılır)
- 6.COP31 Presidency (16 Kasım 2026). First week of COP31 ends with clear momentum for concrete action (yeni sekmede açılır)
- 7.COP31 Başkanlığı (15 Kasım 2026). COP31'den çocuklara ve gençlere yeşil beceri desteği (yeni sekmede açılır)
- 8.COP31 Presidency (15 Kasım 2026). COP31 promotes green skills for children and youth to electrify the global economy (yeni sekmede açılır)
- 9.COP31 Başkanlığı: Tematik Günler (yeni sekmede açılır)
- 10.COP31 Başkanlığı: Mavi Bölge Programı (yeni sekmede açılır)
- 11.COP31 Başkanlığı: Program Takvimi (yeni sekmede açılır)
- 12.NASA GISS: GISTEMP Frequently Asked Questions (yeni sekmede açılır)
- 13.WMO (9 Kasım 2026). State of the climate in 2026 gives new meaning to phrase “off the charts” (yeni sekmede açılır)
- #COP31
- #COP31 günlüğü
- #yapay zekâ
- #jeotermal
- #küresel sıcaklık
- #Antalya


