
Neden buzda kayarız?
- 4 adım
- 1 sa 6 dk
- 7 simülasyon
Yolculuk · Mutfak
Ocakta fizik, tavada kimya, kavanozda biyoloji, tarifte matematik
Mutfakta her gün deney yapıyoruz ama çoğu zaman adını koymuyoruz. Ocağı yakınca bir ısı kaynağı çalıştırıyoruz, düdüklü tencerenin kapağını kapatınca bir basınç kabı kuruyoruz, sütün içine bir kaşık yoğurt katınca bir bakteri kültürü başlatıyoruz. Tarifler, sonucu yenebilen deney protokolleridir.
Bu yolculuk önce ısı ile sıcaklığın farkını netleştiriyor. Sonra suyun neden her yerde 100 °C'de kaynamadığını ve düdüklü tencerenin bu kuralı nasıl lehine çevirdiğini gösteriyor: Erzurum'da kaynama sıcaklığını, düdüklü tencerede gereken basıncı kendin ayarlayacaksın. Ardından tavaya geçiyoruz; köftenin kabuğu ile tavada eriyen şeker aynı kahverengiye bürünüyor ama bambaşka tepkimelerden doğuyor.
Son iki adımda mutfağın canlı ve hesaplı tarafı var. Bir kaşık yoğurdun içindeki iki bakteri türünün bir tencere sütü nasıl yoğurda çevirdiğini, sonra bir tarifi 4 kişiden 10 kişiye büyütürken neyin doğru orantılı olduğunu, neyin olmadığını göreceksin. Sonunda mutfağa bir laboratuvar gibi bakmaya başlayacaksın: değişkenleri olan, ölçen ve sonucu sınayan bir yer olarak.
Sırayla ilerlemen önerilir; her adım bir öncekinin üzerine kurulur. Her dersin simülasyonunu hesap açmadan deneyebilirsin.
Adım 118 dk
Ocağı yakmadan önce: Isı aktarılan enerjidir, sıcaklık ise bir ölçü. Mutfaktaki her dönüşüm bu ayrımla başlar.
Adım 218 dk
Su Erzurum'da neden daha düşük sıcaklıkta kaynar, düdüklü tencere neden hızlı pişirir? Yüksekliği ve basıncı kendin ayarla.
Adım 317 dk
Köftenin kabuğu ile tavadaki karamel aynı renkte ama aynı tepkime değil. Farkı sahne sahne ayırt et.
Adım 417 dk
Mutfağın canlı işçileri: İki bakteri türü, doğru sıcaklıkta, bir tencere sütü nasıl yoğurda çevirir?
Adım 516 dk
Tarifi 4 kişiden 10 kişiye büyüt: Malzemeler doğru orantılı, ama pişirme süresi ve kalıp boyutu değil.


