İçeriğe geç

Yolculuk · Olasılık

Şans gerçekten var mı?

Zarlar, paralar ve tahmin edilebilir rastlantı

Adım
5
Toplam süre
1 sa 25 dk
Simülasyon
6
Koyu bir masanın üzerinde yuvarlanan iki zar
Tek bir atış sürprizdir; bin atış ise bir kuraldır.

Fotoğraf: Riho Kroll / Unsplash

Bu soru neden ilginç?

Bir parayı havaya attığında yazı mı tura mı geleceğini kimse söyleyemez. Ama aynı parayı bin kez atarsan sonucun yarıya çok yakın olacağını neredeyse herkes bilir. Tek tek olaylar öngörülemezken toplamın bu kadar düzenli olması, matematiğin en şaşırtıcı fikirlerinden biri.

Bu yolculuk önce olası sonuçları saymayı öğretiyor; sonra o sayımdan bir olasılık değeri çıkarmayı. Ardından deneylerin uzun vadede neden kurama yaklaştığını, yani büyük sayılar yasasını göreceksin. Bir de çok yaygın bir düşünce tuzağı var: Art arda beş tura geldiyse sıradaki atışın yazı gelme ihtimali artar mı? Bu sorunun cevabı birçok kişiyi şaşırtır.

Sonunda deneysel ve kuramsal olasılığı yan yana koyacaksın. "Şans" dediğimiz şeyin nerede gerçekten belirsiz, nerede şaşırtıcı biçimde düzenli olduğunu ayırt edebileceksin.

Adımlar

Sırayla ilerlemen önerilir; her adım bir öncekinin üzerine kurulur. Her dersin simülasyonunu hesap açmadan deneyebilirsin.

  1. Adım 115 dk

    Olası durumlar

    Şansı ölçmeden önce neler olabileceğini eksiksiz saymak gerekir.

    • Sayı doğrusu
    • Mini test
  2. Adım 220 dk

    Basit olayların olasılığı

    Saydığın durumlardan bir sayı çıkar: Bir olayın olasılığı tam olarak ne kadar?

    • Sıralama
    • Mini test
  3. Adım 316 dk

    Büyük sayılar yasası

    Tek atış sürprizdir; binlerce atışta ise sonuç kurama yaklaşır. Nedenini gör.

    • Olasılık laboratuvarı
    • Mini test
  4. Adım 414 dk

    Kumarbaz yanılgısı

    Beş kez tura geldiyse sırada yazı mı var? Zihnimizin en inatçı yanılgısıyla yüzleş.

    • Olasılık laboratuvarı
    • Mini test
  5. Adım 520 dk

    Deney ve kuram: deneysel olasılık

    Deneyde gördüğünle hesapladığını karşılaştır; farkın ne zaman anlamlı olduğunu öğren.

    • Sayı doğrusu
    • Mini test

Başka bir soru

Bütün yolculuklar