İçeriğe geç
kuazaraKuazara
Giriş

Mutfak bilimi · Mayalanma ve ölçü

Tarifi ölçeklemek: Oran, orantı ve mutfakta katsayı

4 kişilik mercimek çorbasını 10 kişiye nasıl çıkarırsın? Katsayıyı bulmayı, bölünemeyen malzemeleri, su bardağı ve kaşık ölçülerini; pişirme süresinin ve kalıp boyutunun neden doğrusal ölçeklenmediğini öğren.

  • 16 dk
  • 2 simülasyon
  • Mini test

Güncelleme:

Önizleme

Merak sorusu

Elindeki mercimek çorbası tarifi 4 kişilik, ama bu akşam sofrada 10 kişi olacak. Her şeyi iki katına çıkarırsan çorba yetmez, üç katına çıkarırsan bir tencere artar. Doğru sayı hangisi?

Tarifteki "1 soğan" 10 kişide kaç soğan olur? Ve çorba 2,5 kat büyüyünce 2,5 kat daha uzun mu pişer?

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Tarif ölçekleyici

Mercimek çorbası 10 kişilik

Her malzemeyi kendi adımıyla artır ya da azalt. Okumada her malzemenin katsayısı (yeni / eski) ve kişi başı miktarı görünür. Hepsini ayarlayınca Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

4 kişilik tarifi 10 kişiye çıkarırken her malzemeyi ne yapmalısın?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Sayı doğrusu

Kalıp büyüyünce alan

İşaretçiyi sürükle ya da ok tuşlarıyla 0,25'lik adımlarla taşı, sonra Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Yuvarlak bir kalıbın çapı 1,5 katına çıkınca taban alanı sence kaç katına çıkar?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Lab

Kare-küp yasası

Lab’da tam sayfa aç →
Paylaş: Google Classroom’da paylaş (yeni sekmede açılır)

Simülasyonu sitene göm

Bu kodu blogunun ya da okul sitenin HTML’ine yapıştır. Ziyaretçiler simülasyonu hesap açmadan dener; ilerleme kaydedilmez.

Gömülen sayfa çerez yazmaz ve izleme yapmaz. Altında Kuazara’ya giden küçük bir bağlantı bulunur.

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Ücretsiz başlaGiriş yap

Sık sorulanlar

5 soru

4 kişilik bir tarifi 10 kişiye nasıl çıkarırım?

Önce ölçek katsayısını bul: yeni kişi sayısı bölü tarifteki kişi sayısı, yani 10/4 = 2,5. Sonra her malzemeyi bu sayıyla çarp. Örneğin 2 yemek kaşığı tereyağı 2 × 2,5 = 5 yemek kaşığı olur.

Kişi sayısı 6 arttıysa her malzemeye 6 ekleyemez miyim?

Hayır, bu toplamayla düşünmektir. 1 çay kaşığı tuz 7 çay kaşığına çıkarsa çorba yenmez. Kişi sayısı ile malzeme miktarı doğru orantılıdır; orantı çarpmayla çalışır ve malzemeler arasındaki oranlar korunur.

Tarif 2,5 katına çıkınca pişirme süresi de 2,5 katına çıkar mı?

Hayır. Büyük tencerenin kaynaması daha uzun sürer, ama kaynadıktan sonra mercimeğin yumuşaması için gereken süre aşağı yukarı aynıdır. Süre; miktara, kabın biçimine ve yiyeceğin parça büyüklüğüne bağlıdır, kişi sayısıyla doğru orantılı değildir.

Kalıbın çapını da 2,5 katına çıkarmalı mıyım?

Hayır. Taban alanı çapın karesiyle büyür: Çap 2,5 katına çıkarsa alan 6,25 katına çıkar ve kek incecik olur. 2,5 kat hamuru aynı kalınlıkta yaymak için çapın yaklaşık 1,58 katına, yani 20 cm'den yaklaşık 31,6 cm'ye çıkması yeter.

Hesap 7,5 yumurta çıkarsa ne yaparım?

7 yumurtayı kır, sekizinciyi ayrı bir kapta çırp ve yaklaşık yarısını ekle. Kabuksuz orta boy bir yumurta kabaca 50 g olduğu için yarısı yaklaşık 25 g'dır; bunu bir mutfak tartısıyla kolayca ölçebilirsin.