İçeriğe geç

Mutfak bilimi · Mayalanma ve ölçü

Maya ve ekşi maya: Hamuru kabartan canlılar

Ekmeğin gözenekleri, bir mayanın şekeri yiyip karbondioksit çıkarmasından doğar. Mayanın hangi sıcaklıkta hızlandığını, nerede öldüğünü, gluten ağının gazı nasıl tuttuğunu ve ekşi mayanın ekşiliğinin nereden geldiğini keşfet.

  • 16 dk
  • 2 simülasyon
  • Mini test

Güncelleme:

Önizleme

Merak sorusu

Akşam yoğrulup üstü örtülen bir kâse hamur, sabah iki katına çıkmış, yüzeyi kubbe gibi kabarmış. Kâsenin üstü kapalıydı; içeri hiçbir şey girmedi. Peki hamuru kim şişirdi?

Aynı hamur buzdolabında neredeyse kıpırdamazken kaloriferin yanında neden kâseden taşar? Ve fırından çıkan ekmeğin süngerimsi gözenekleri tam olarak nereden geliyor?

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Eşleştirme

Hamurda kim ne yapar?

Her oyuncu için bir görev seç (radyo düğmeleri; klavyede ok tuşları da çalışır). Hepsini eşleyince Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Ekşi mayalı ekmeğin ekşi tadı sence en çok nereden gelir?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Sıralama

Buzdolabından fırına

Kartları sürükleyerek ya da klavyeyle taşıyarak sırala, sonra Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Hamurdaki maya sence hangi aşamada ölür?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Paylaş: Google Classroom’da paylaş (yeni sekmede açılır)

Simülasyonu sitene göm

Bu kodu blogunun ya da okul sitenin HTML’ine yapıştır. Ziyaretçiler simülasyonu hesap açmadan dener; ilerleme kaydedilmez.

Gömülen sayfa çerez yazmaz ve izleme yapmaz. Altında Kuazara’ya giden küçük bir bağlantı bulunur.

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Sık sorulanlar

5 soru

Hamuru şişiren nedir?

Canlı bir tek hücreli mantar olan ekmek mayası, Saccharomyces cerevisiae. Maya şekeri fermantasyonla etanol ve karbondioksite çevirir; hamuru kabartan karbondioksittir. Buğdaydaki gluten ağı da bu gazı tutar.

Mayayı daha sıcak suyla açarsam hamur daha hızlı kabarır mı?

Bir noktaya kadar. Maya yaklaşık 25–35 °C'de en hızlı çalışır, 40 °C'nin üstünde zorlanır, yaklaşık 50–60 °C'nin üstünde ölür ve hamur hiç kabarmaz. Su ılık olmalı: bileğine dökünce hafif sıcak gelen ama yakmayan.

Buzdolabına koyduğum hamurdaki maya ölür mü?

Hayır. Yaklaşık 4 °C'de maya çok yavaşlar ama ölmez; hamur bütün gece hafifçe kabarır. Çıkarıp ılık bir yerde bekletince yeniden hızlanır. Bu soğuk mayalama çoğu zaman daha çok aroma da verir.

Ekmeğin deliklerini maya mı açar?

Maya yeni kabarcık yaratmaz. Yoğurma sırasında hamura karışan minik hava kabarcıklarını, ürettiği karbondioksitle şişirir; gluten ağı da bu kabarcıkları tutar. İyi yoğrulmuş hamurun gözeneklerinin daha ince ve düzgün olmasının bir nedeni budur.

Ekşi maya bir maya türü mü, çölyak için uygun mu?

Ekşi maya tek bir canlı değil, yabani mayalar ile laktik asit bakterilerinin topluluğudur; ekşiliği bakterilerin ürettiği laktik ve asetik asitten gelir. Ekşi mayalı buğday ekmeği de gluten içerir; çölyak hastaları için uygun değildir.