İçeriğe geç

Yolculuk · Madde

Buz neden suyun üstünde yüzer?

Taneciklerin dansı, ısı ve maddenin halleri

Adım
4
Toplam süre
1 sa 14 dk
Simülasyon
4
Bir bardak suyun yüzeyinde yüzen buz küpleri
Çoğu madde donunca küçülür. Su ise genişler.

Fotoğraf: Daniel Born / Unsplash

Bu soru neden ilginç?

Bir bardak suya buz attığında buz dibe batmaz, yüzeyde kalır. Bu sana sıradan gelebilir ama aslında şaşırtıcı bir durum: Maddelerin çoğu katı hâldeyken sıvı hâlinden daha yoğundur ve batar. Su bu kuralın en önemli istisnalarından biri ve göllerin kışın dibe kadar donmamasını bu istisnaya borçluyuz.

Yolculuk maddeyi oluşturan taneciklerle başlıyor: Katı, sıvı ve gaz hâlinde tanecikler ne kadar yakın, ne kadar hareketli? Sonra ısı ile sıcaklığın neden aynı şey olmadığını, ısı aktarıldığında taneciklerin nasıl davrandığını göreceksin.

Son iki adımda erime, donma ve buharlaşmayı, ardından maddelerin ısınınca genleşip soğuyunca büzülmesini inceleyeceksin. Suyun donarken neden genleştiğini öğrendiğinde, kış aylarında su borularının neden patladığını da açıklayabilirsin.

Adımlar

Sırayla ilerlemen önerilir; her adım bir öncekinin üzerine kurulur. Her dersin simülasyonunu hesap açmadan deneyebilirsin.

  1. Adım 118 dk

    Maddenin halleri ve tanecik modeli

    Buz, su ve buhar aynı maddedir. Farkı yaratan, taneciklerin diziliş biçimi.

    • Sıralama
    • Mini test
  2. Adım 218 dk

    Isı ve sıcaklık farkı

    Isı ve sıcaklık sık karıştırılır. Buzun erimesini anlamak için ikisini ayırmak gerekir.

    • Sayı doğrusu
    • Mini test
  3. Adım 320 dk

    Hal değişimleri

    Erime, donma, buharlaşma: Hal değişirken sıcaklığın neden bir süre sabit kaldığını gör.

    • Sıralama
    • Mini test
  4. Adım 418 dk

    Genleşme ve günlük hayat

    Maddeler ısınınca genleşir. Su ise donarken genleşir; buzun yüzmesinin sırrı bu.

    • Sıralama
    • Mini test

Başka bir soru

Bütün yolculuklar