Fen Bilimleri · Madde ve ısı

Hal değişimleri

Buz eriyip su olur, su buharlaşıp gökyüzüne çıkar, buhar soğuk bir bardakta damlacığa dönüşür. Erime, donma, buharlaşma ve yoğuşmayı keşfet; erime ve kaynama sırasında sıcaklığın neden sabit kaldığını öğren.

20 dk
1 simülasyon
Mini test

Güncelleme: 22 Ekim 2026

Önizleme

Merak sorusu

Ocağın üzerindeki tencerede su kaynamaya başladığında ocağın altını açmaya devam edersen suyun sıcaklığı yükselmeye devam eder mi? Ya buz dolu bir bardağı ılık bir odada bıraktığında, buz erirken içindeki suyun sıcaklığı ne olur? Cevap seni şaşırtabilir: Bu iki durumda da enerji vermeye devam ettiğin hâlde sıcaklık bir süre hiç değişmez.

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Sıralama

Buzdan buhara: ısıtma sırası

Kartları sürükleyerek ya da yukarı-aşağı düğmeleriyle sırala. Bitirince cevabını gönder.

Önce tahmin et

Erimekte olan buzu ısıtmaya devam edersen sence termometre ne gösterir?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Lab

Buzdolabının soğutma döngüsü

Lab’da tam sayfa aç →

Şekil 1Buzdolabının soğutma döngüsü

Kapıya, termostat düğmesine ya da kompresöre dokun; buzdolabını parçalarına da ayırabilirsin

Dolap içi 5,2 °C · oda 22,0 °C · kompresör bekliyor: dolap yeterince soğuk

Parçalar ve iç mekanizma

Ayrılma%0

Ayrık buzdolabında bir parçanın üstüne gel, dokun ya da listeden seç.

Bir montaj seç: ne işe yaradığı ve gerçek buzdolabında neden öyle yapıldığı burada yazar.

Dolap içi

5,2 °C

Oda

22,0 °C

Termostat ayarı4,0 °CKompresör 5,0 °C'de çalışır, 3,0 °C'de durur

Kompresör: bekliyor: dolap yeterince soğuk

Geçen süre: 0 dk (ekrandaki 1 saniye = 1 dakika)

Isı hesabı (şu an)

İçeriden çekilen ısı0 W
Kompresörün elektrik gücü0 W
Odaya verilen ısı0 W

Kompresör dururken akışkan dolaşmaz; ısı taşınmaz.

Kendi değerlerini yaz

Termostat

Oda sıcaklığı

Kompresör gücü

Döngü noktaları

Kompresör çıkışı · sıcak buharbasınç 1,85 bar · sıcaklık 22 °C
Yoğuşturucu çıkışı · ılık sıvıbasınç 1,85 bar · sıcaklık 22 °C
Kılcal boru çıkışı · soğuk sıvı + buharbasınç 1,85 bar · sıcaklık 5 °C
Buharlaştırıcı çıkışı · soğuk buharbasınç 1,85 bar · sıcaklık 5 °C

Öğren

İlerleme yalnız bu sayfada tutulur; puan verilmez.

1Tahmin et
2Dene
3Açıkla

Sıcak bir günde buzdolabının kapısını açık bırakıp onu çalıştırırsan oda ne olur?

Altın boru: sıcak akışkan · Mor boru: soğuk akışkanDolu çizgi: sıvı · Noktalar: buharSayılar tek bir basit modelden gelir: akışkan izobütan (R600a, ev buzdolaplarında yaygın), basınçlar mutlak bar cinsinden ve bu akışkanın gerçek doyma eğrisine yakın bir eğriden hesaplanır. Varsayılan değerler: termostat 4 °C, oda 22 °C, kompresör 60 W; kutulara kendi değerlerini de yazabilirsin. Güçlü bir kompresör buharlaştırıcıyı daha çok soğutur ve daha çok ısı çeker, ama harcadığı elektrik daha hızlı artar. Dolap ve oda tek sıcaklıklı birer ısı kabı kabul edilir; borulardaki ısı birikimi yok sayılır. Gerçek bir buzdolabında değerler modele, akışkana ve ortama göre değişir.

Paylaş: Google Classroom’da paylaş

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Ücretsiz başla Giriş yap

Sık sorulanlar

5 soru

Ocağı sonuna kadar açarsam su 100 °C'nin üstüne çıkar mı?

Hayır. Deniz seviyesinde açık bir kapta saf su 100 °C'de kaynar ve tamamı buharlaşana kadar bu sıcaklıkta kalır. Ocağı daha çok açmak suyu daha sıcak yapmaz, yalnızca daha hızlı kaynatır.

Kaynayan suyun üstündeki beyaz duman su buharı mı?

Hayır. Su buharı görünmez bir gazdır. Gördüğün beyaz bulut, buharın daha soğuk havaya çıkınca yoğuşmasıyla oluşan minik su damlacıklarıdır. Tencerenin ağzına çok yakın, görünmeyen kısımda saf buhar vardır.

Kaynayan suyun içindeki büyük kabarcıklarda ne var?

Kaynama sırasında oluşan büyük kabarcıklar hava değil, su buharıdır; su her yerinde gaza dönüşmeye başladığı için kabarcıklar tabandan yükselir. Isıtmanın başında görülen küçük kabarcıklar ise suda çözünmüş havadır.

Islak çamaşır 100 °C olmadan nasıl kuruyor?

Buharlaşma yalnızca kaynama noktasında değil, her sıcaklıkta sıvının yüzeyinde gerçekleşir. Sıcaklık, rüzgâr ve yüzey alanı arttıkça hızlanır; bu yüzden çamaşırı yayarak ve rüzgârlı bir yere asarak daha çabuk kurutursun.

Hal değiştiren madde başka bir maddeye mi dönüşür?

Hayır. Buz, su ve su buharı aynı maddedir; yalnızca taneciklerin dizilişi ve aralarındaki boşluk değişir. Bu yüzden hal değişimi fiziksel bir değişimdir: Donan su yeniden eritilince yine su olur.