İçeriğe geç
kuazaraKuazara
Giriş

Fen Bilimleri · Madde ve ısı

Genleşme ve günlük hayat

Köprülerde neden boşluklar bırakılır, sıkışmış kavanoz kapağı sıcak suyla neden kolayca açılır? Maddelerin ısınınca genleşip soğuyunca büzüldüğünü, katı, sıvı ve gazların ne kadar genleştiğini keşfet.

  • 18 dk
  • 1 simülasyon
  • Mini test

Güncelleme:

Önizleme

Merak sorusu

Bir köprünün üzerinde yürürken zeminde metal dişlerin birbirine geçtiği bir şerit gördün mü? Ya da yazın elektrik tellerinin kışa göre daha sarkık durduğunu? Mühendisler bu boşlukları ve sarkmaları bilerek bırakır. Neden? Çünkü sıcaklık değiştikçe koca bir çelik köprü bile boyunu değiştirir.

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Sıralama

Hangisi daha çok genleşir?

Kartları sürükleyerek ya da yukarı-aşağı düğmeleriyle sırala. Bitirince cevabını gönder.

Tahmin

Önce tahmin et

Eşit hacimde katı, sıvı ve gaz aynı miktarda ısıtılırsa sence hangisi en çok genleşir?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Paylaş: Google Classroom’da paylaş (yeni sekmede açılır)

Simülasyonu sitene göm

Bu kodu blogunun ya da okul sitenin HTML’ine yapıştır. Ziyaretçiler simülasyonu hesap açmadan dener; ilerleme kaydedilmez.

Gömülen sayfa çerez yazmaz ve izleme yapmaz. Altında Kuazara’ya giden küçük bir bağlantı bulunur.

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Ücretsiz başlaGiriş yap

Sık sorulanlar

4 soru

Madde ısınınca kütlesi de artar mı?

Hayır. Genleşmede tanecik sayısı değişmez; tanecikler yalnızca birbirinden uzaklaşır. Hacim arttığı hâlde kütle aynı kaldığı için maddenin yoğunluğu azalır. Sıcak havanın yükselmesi ve sıcak hava balonlarının uçması bu yüzdendir.

Su donunca neden genleşiyor?

Su donarken tanecikleri boşluklu, düzenli bir yapıda dizilir; bu yüzden buz, aynı kütledeki sıvı sudan daha çok yer kaplar. Buzun suda yüzmesi ve içinde su kalmış boruların kışın çatlayabilmesi bu yüzdendir.

Kavanoz kapağına sıcak su tutunca cam da genleşmiyor mu?

Genleşir, ama metal camdan daha çok genleşir. Kapak camdan biraz daha fazla büyüdüğü için aralarındaki sıkılık azalır ve kapak açılır. Sıcak suyu yalnızca kapağa tutman da camın daha az ısınmasını sağlar.

Göller neden üstten donar?

Su 4 °C'de en yoğundur. Hava soğudukça yüzeydeki su soğuyup dibe çöker; dipteki su yaklaşık 4 °C'ye gelince daha da soğuyan su artık yüzeyde kalır ve donar. Buz tabakası altındaki suyu yalıttığı için göl dipten donmaz ve canlılar yaşamaya devam eder.