İçeriğe geç
kuazaraKuazara
Giriş

Doğa ve tarım · Toprak ve tarla

Ekim nöbeti ve baklagiller

Havanın %78'i azot, ama buğday azotsuz kalabilir. Nohut ve mercimeğin kök yumrucuklarındaki bakterilerin havadan azot bağlamasını, Haber–Bosch yöntemiyle farkını ve Anadolu'dan Roma'ya ekim nöbetinin mantığını keşfet.

  • 17 dk
  • 2 simülasyon
  • Mini test

Güncelleme:

Önizleme

Merak sorusu

Konya Ovası'nda bir buğday tarlası düşün. Çiftçi bir yıl buğday ekiyor, ertesi yıl aynı tarlaya nohut ya da mercimek; bazı yıllar ise tarlayı hiç ekmeden boş bırakıyor. Neden her yıl en çok bilinen ürünü, buğdayı ekmiyor? Üstelik buğdayın en çok ihtiyaç duyduğu besinlerden biri olan azot, soluduğumuz havanın yaklaşık %78'ini oluşturuyor. Bu kadar bol bir şeyin eksikliği nasıl çekilir?

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Toprak katmanları

Tarladaki roller

Her bitki için listeden bir rol seç; bir rol birden fazla bitkiye verilebilir. Kartlardaki kısa notları da oku. Hepsini eşleştirince Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Bu bitkilerden hangisi kendi azotunu havadan sağlayabilir sence?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Sıralama

Yumrucuk nasıl kurulur?

Kartları sürükleyerek ya da klavyeyle taşıyarak sırala, sonra Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Nohut köklerindeki içi pembe küçük yumrucuklar sence nedir?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Paylaş: Google Classroom’da paylaş (yeni sekmede açılır)

Simülasyonu sitene göm

Bu kodu blogunun ya da okul sitenin HTML’ine yapıştır. Ziyaretçiler simülasyonu hesap açmadan dener; ilerleme kaydedilmez.

Gömülen sayfa çerez yazmaz ve izleme yapmaz. Altında Kuazara’ya giden küçük bir bağlantı bulunur.

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Ücretsiz başlaGiriş yap

Sık sorulanlar

5 soru

Havada bu kadar azot varken bitkiler neden azot sıkıntısı çeker?

Havadaki azot, iki atomu üçlü bağla kenetlenmiş N₂ molekülüdür ve hiçbir bitki bu bağı kendi başına koparamaz. Bitkiler azotu topraktan, suda çözünmüş amonyum ya da nitrat olarak almak zorundadır.

Baklagiller azotu topraktan alıp toprağa geri mi verir?

Hayır. Kök yumrucuklarındaki Rhizobium bakterileri havadaki azotu nitrogenaz enzimiyle amonyağa çevirir; bitki karşılığında onlara şeker verir. Bu yüzden baklagiller, toprakta azot azken bile kendi azotlarını sağlayabilir.

Baklagil eken çiftçinin gübreye hiç ihtiyacı kalmaz mı?

Her zaman değil. Bağlanan azotun bir kısmı nohut ve mercimek taneleriyle tarladan çıkar; fosfor ve potasyum gibi besinleri de baklagiller bağlayamaz. Ekim nöbeti gübre ihtiyacını azaltır, ama her zaman ortadan kaldırmaz.

Ekim nöbetinin azottan başka ne faydası var?

Buğdaya özgü bazı hastalıklar ve zararlılar, ertesi yıl tarlada konak bulamayınca azalır. Farklı zamanlarda ekilen bitkiler aynı yabancı otların tohum bağlamasını zorlaştırır. Sığ ve derin köklü bitkiler de toprağın farklı katmanlarını kullanır.

Yumrucuğun içi beyazsa bu ne anlama gelir?

Etkin yumrucukların içi, oksijeni enzimden uzak tutan leghemoglobin yüzünden pembe ya da kırmızımsıdır. İçi beyazsa yumrucuk henüz olgunlaşmamış ya da etkin değildir; azot bağlama büyük olasılıkla çalışmıyordur.