İçeriğe geç
kuazaraKuazara
Giriş

Doğa ve tarım · Toprak ve tarla

Toprak canlıdır

Bir avuç verimli toprakta milyarlarca bakteri, metrelerce mantar ipliği ve sayısız küçük canlı yaşar. Toprağın katmanlarını, humusu, Darwin'in solucanlarını, mikorizayı ve 1 cm üst toprağın neden yüzlerce yılda oluştuğunu keşfet.

  • 17 dk
  • 2 simülasyon
  • Mini test

Güncelleme:

Önizleme

Merak sorusu

Bir bahçeden bir avuç toprak al. Gözüne kahverengi, sıradan, cansız bir toz gibi görünür. Oysa o avucun içinde Dünya'daki insan sayısından daha çok bakteri, toplam uzunluğu yüzlerce metreyi bulabilecek mantar iplikleri ve yüzlerce minik hayvan olabilir. Toprak yalnızca canlıların yaşadığı bir yer mi, yoksa kendisi de bir tür canlı sistem mi? Ve bir tarlanın verimli olmasıyla bu görünmez kalabalığın ne ilgisi var?

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Toprak katmanları

Toprak kesitini sırala

Bir katmanı seçip yukarı ya da aşağı düğmeleriyle taşı; düğmeler klavyeyle de çalışır. Kesit çizimi her değişiklikte güncellenir. Sıralama bitince Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Bir toprak kesitinde en koyu renkli katmanlar sence nerededir?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Toprak katmanları

Toprağın altındaki iş bölümü

Her canlı için listeden bir görev seç; bir görev birden fazla canlıya verilebilir. Hepsini eşleştirince Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Orman tabanındaki ölü yaprakları humusa çeviren asıl iş gücü sence hangisi?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Paylaş: Google Classroom’da paylaş (yeni sekmede açılır)

Simülasyonu sitene göm

Bu kodu blogunun ya da okul sitenin HTML’ine yapıştır. Ziyaretçiler simülasyonu hesap açmadan dener; ilerleme kaydedilmez.

Gömülen sayfa çerez yazmaz ve izleme yapmaz. Altında Kuazara’ya giden küçük bir bağlantı bulunur.

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Ücretsiz başlaGiriş yap

Sık sorulanlar

5 soru

Toprak ufalanmış kayadan mı ibarettir?

Hayır. Mineral tanecikler toprağın iskeletidir, ama toprakta humus, su, hava ve sayısız canlı da vardır. Verimli bir tın toprak için hacimce kabaca %45 mineral, %5 organik madde, %25 su ve %25 hava örneği verilir.

Toprakta mantar ve bakteri olması kötü değil mi?

Bazıları hastalık yapar, ama büyük çoğunluğu ölü maddeyi ayrıştırıp besinleri döngüye sokar ya da bitkilerle iş birliği yapar. Örneğin mikoriza mantarları köklere su ve fosfor taşır. Onlar olmasa besin döngüsü dururdu.

Humus neden bu kadar önemli?

Humus süngere benzer biçimde su tutar, besin iyonlarını yüzeyinde tutarak yağmurla yıkanıp gitmelerini engeller ve tanecikleri gevşek kümeler hâlinde birbirine yapıştırır. Koyu renkli ve avuçta ufalanan toprak çoğu zaman humusça zengindir.

Yağmurdan sonraki toprak kokusu nereden gelir?

Kokunun en bilinen bileşeni, başta Streptomyces olmak üzere bazı toprak bakterilerinin ürettiği geosmin adlı moleküldür. İnsan burnu geosmini çok düşük derişimlerde bile fark edebilir.

Kaybedilen toprak kendiliğinden yenilenmez mi?

Yenilenir, ama çok yavaş: FAO'ya göre 1 cm üst toprağın oluşması, koşullara bağlı olarak yüzlerce ila bin yıl sürebilir. Çıplak, eğimli bir tarlada ise tek bir şiddetli sağanak birkaç milimetre toprağı götürebilir. Teraslar ve bitki örtüsü bu yüzden önemlidir.