İçeriğe geç
kuazaraKuazara
Giriş

Doğa ve tarım · Bitkiler nasıl yaşar?

Tohumdan fideye: Çimlenme

Kilerdeki kuru fasulye yıllarca uyur, ıslak pamukta birkaç günde filizlenir. Bir tohumu uyandıran su, sıcaklık ve oksijeni; marul tohumunun neden sıcakta çimlenmediğini ve fasulyeyle marulun Türkiye'de hangi mevsimde ekildiğini keşfet.

  • 15 dk
  • 2 simülasyon
  • Mini test

Güncelleme:

Önizleme

Merak sorusu

Mutfak dolabındaki bir kavanoz kuru fasulye aylarca, hatta yıllarca hiçbir şey yapmadan bekler. Aynı fasulyelerden birini ıslak bir pamuğa koyduğunda ise üç dört gün içinde kabuğu çatlar ve beyaz bir kökçük çıkar. Kavanozdaki fasulye ölü değildi; ama yaşadığını da hiç belli etmiyordu. Bir tohumu uyandıran nedir? Ve neden bazı tohumlar her koşulda değil, yalnızca belli mevsimlerde uyanır?

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Bitki büyütme

Fasulye tohumunu uyandır

Su ve sıcaklık kaydırıcılarını değiştir; her etkenin puanını ve sınırlayıcı etkeni izle. Bu modelde ışık yok: Fasulye tohumu çimlenmek için ışık istemez. Çimlenme en yükseğe çıkınca Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Bir fasulye tohumunu bir bardak suyun dibine bırakıp beklersen sence ne olur?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Bitki büyütme

Marul tohumu ne zaman uyanır?

Su ve sıcaklık kaydırıcılarını değiştir. Sıcaklığı adım adım artırırken sıcaklık puanını izle. Çimlenme en yükseğe çıkınca Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Temmuzda 30 °C'lik toprağa ekilen marul tohumlarına sence ne olur?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Paylaş: Google Classroom’da paylaş (yeni sekmede açılır)

Simülasyonu sitene göm

Bu kodu blogunun ya da okul sitenin HTML’ine yapıştır. Ziyaretçiler simülasyonu hesap açmadan dener; ilerleme kaydedilmez.

Gömülen sayfa çerez yazmaz ve izleme yapmaz. Altında Kuazara’ya giden küçük bir bağlantı bulunur.

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Ücretsiz başlaGiriş yap

Sık sorulanlar

5 soru

Tohum toprağın içinde topraktan mı beslenir?

Hayır. Çimlenmenin ilk günlerinde tohum, çeneklerindeki ya da endospermindeki besin deposuyla yaşar; dışarıdan yalnızca su ve oksijen alır. Toprak olmadan, ıslak bir kâğıt havluda çimlenebilmesi bunun kanıtıdır.

Tohumu suya batırırsam daha hızlı çimlenir mi?

Hayır. Uyanan embriyo solunum yapar ve oksijene ihtiyaç duyar. Tamamen suya gömülen ya da çamur gibi ıslak toprağa ekilen tohum havasız kalır ve çürüyebilir. Gereken, ıslak ama havadar bir ortamdır.

Bütün tohumlar çimlenmek için ışık ister mi?

Hayır; "hepsi ister" de "hiçbiri istemez" de yanlış bir genellemedir. Fasulye toprağın karanlığında rahatça çimlenir. Birçok marul çeşidi gibi küçük tohumlar ise ışık ister; ışık onlara yüzeye yakın olduklarını bildirir. Marul tohumu bu yüzden çok ince örtülür.

Yazın ekilen marul tohumu çimlenmiyorsa ölmüş müdür?

Büyük olasılıkla hayır. Birçok marul çeşidinin tohumu, toprak yaklaşık 25–30 °C'yi aşınca çimlenmeyi durdurup bekler; buna sıcaklık engellemesi (termoinhibisyon) denir. Toprak serinleyince tohum uyanabilir.

Çimlendirdiğim fasulye filizlerini yiyebilir miyim?

Hayır. Kuru fasulye ve barbunya, çiğ ya da iyi pişmemiş hâlde fitohemaglütinin adlı bir protein içerir; bu protein mide bulantısına ve kusmaya yol açar. Deney yalnızca gözlem içindir; filizleri istersen bir saksıya dikip büyütebilirsin.