İçeriğe geç
kuazaraKuazara
Giriş

Kültür ve tarih · Fikirlerin yolculuğu

Sıfırın ve ondalığın yolculuğu

0,125 yazmak bize çok doğal gelir, ama bu yazım uzun bir yolculuğun ürünüdür: Babil'de ve Hindistan'da ayrı ayrı gelişen fikirler (aralarında bir aktarım belgelenmemiştir, tartışmalıdır) Bağdat'tan Şam'a, Semerkant'tan Avrupa'ya taşındı. Kimin neyi eklediğini sırala.

  • 17 dk
  • 2 simülasyon
  • Mini test

Güncelleme:

Önizleme

Merak sorusu

Manavdan aldığın domatesin fişinde "2,75 kg" yazıyor. Bu kısa yazımın içinde üç büyük fikir var: Bir rakamın değerinin bulunduğu yere göre değişmesi, boş bir basamağı gösteren sıfır ve 1'den küçük parçaları aynı düzenle yazan ondalık kesir. Bir Romalı tüccar bu ağırlığı nasıl yazardı? Ve bu üç fikri kim buldu? Kısa cevap: Hiç kimse tek başına.

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Sayı doğrusu

Altmışlıktan onluğa

İşaretçiyi sürükle ya da ok tuşlarıyla 0,025'lik adımlarla taşı, sonra Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Altmışlık 0;7,30 değeri sence hangisine eşittir?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Sıralama

Basamaktan ondalığa sıralama

Kartları sürükleyerek ya da klavyeyle taşıyarak sırala, sonra Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Ondalık kesirlerin bilinen en eski kullanımı sence nerede ve ne zaman görülür?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Paylaş: Google Classroom’da paylaş (yeni sekmede açılır)

Simülasyonu sitene göm

Bu kodu blogunun ya da okul sitenin HTML’ine yapıştır. Ziyaretçiler simülasyonu hesap açmadan dener; ilerleme kaydedilmez.

Gömülen sayfa çerez yazmaz ve izleme yapmaz. Altında Kuazara’ya giden küçük bir bağlantı bulunur.

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Ücretsiz başlaGiriş yap

Sık sorulanlar

5 soru

Sıfırı kim icat etti?

Tek bir kişi değil. Babilliler boş basamak için bir yer tutucu işaret kullandı, Mayalar da bağımsız olarak bir sıfır işareti buldu. Sıfırı işlem yapılan bir sayı olarak ele alıp kurallarını yazan ise 628'de Hindistan'da Brahmagupta oldu.

Rakamlarımıza neden bazen "Arap rakamları" denir?

Bu rakamlar ve onluk sistem Hindistan'da gelişti. Avrupa onları büyük ölçüde el-Harezmî'nin Bağdat'ta yazdığı kitabın Latince çevirileri ve Fibonacci'nin 1202 tarihli Liber Abaci'si sayesinde öğrendi. Bu yüzden bilim tarihinde "Hint-Arap rakamları" denir.

Ondalık kesirleri Avrupalılar mı buldu?

Hayır. Bilinen en eski örnek, el-Uklîdisî'nin 952–953'te Şam'da yazdığı kitaptadır. el-Kâşî 1427'de Semerkant'ta ondalık kesirleri sistemleştirdi. Simon Stevin ise 1585'te onların günlük hesapta kullanılmasını savunarak yaygınlaşmalarına katkı yaptı.

Virgülden sonra çok basamağı olan sayı daha mı büyüktür?

Hayır. Önce onda birler basamağına bakarsın: 0,125 ile 0,5'te bu basamaklar 1 ve 5'tir, yani 0,5 daha büyüktür. Bir sayıyı büyük yapan basamak sayısı değil, basamak değeridir.

Bir saat neden 60 dakika, bir dakika neden 60 saniye?

Bu, Babil'in tabanı 60 olan sayı sisteminden gelen bir mirastır. Babilliler kesirleri de bu düzenle yazdı ve gökbilimciler yüzyıllar boyunca altmışlık kesirleri kullandı. Açıları derece, dakika ve saniyeyle ölçmemiz de aynı mirastır.