İçeriğe geç
kuazaraKuazara
Giriş

Kültür ve tarih · Fikirlerin yolculuğu

Piri Reis haritası ve harita projeksiyonu

1513'te Gelibolu'da ceylan derisine çizilen harita, yaklaşık yirmi kaynaktan derlendi ve Kolomb'a ait kayıp bir haritanın izini taşır. Portolanların pusula çizgilerini, küreyi düzleme açmanın neden hep bir şeyi bozduğunu ve "buzsuz Antarktika" efsanesinin neden tutmadığını keşfet.

  • 18 dk
  • 2 simülasyon
  • Mini test

Güncelleme:

Önizleme

Merak sorusu

Bir portakalı soy ve kabuğunu masaya, hiç yırtmadan ve buruşturmadan dümdüz sermeyi dene. Yapamazsın: Kabuk ya yırtılır ya da bir yerlerden gerilir. Haritacıların yüzyıllardır uğraştığı dert tam olarak budur. Şimdi bir de şunu düşün: 1929'da İstanbul'da Topkapı Sarayı'nda, kütüphanedeki eserleri inceleyen araştırmacılar, 1513'te çizilmiş bir harita buluyor. Bu harita, kâşiflerin yeni gördüğü kıyıları, eski kaynakları ve kayıp bir Kolomb haritasını aynı deriye sığdırmaya çalışıyor. Sonuç ne kadar doğru olabilir?

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Sayı doğrusu

Bir enlem derecesi kaç kilometre?

İşaretçiyi sürükle ya da ok tuşlarıyla 1 km'lik adımlarla taşı, sonra Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Bir enlem derecesinin uzunluğu sence hangisine en yakın?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Eşleştirme

Belge mi, efsane mi?

Her iddia için bir sınıf seç, sonra Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

Bir harita hakkındaki bir bilginin "belgelenmiş" olduğunu en iyi neyden anlarsın?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Paylaş: Google Classroom’da paylaş (yeni sekmede açılır)

Simülasyonu sitene göm

Bu kodu blogunun ya da okul sitenin HTML’ine yapıştır. Ziyaretçiler simülasyonu hesap açmadan dener; ilerleme kaydedilmez.

Gömülen sayfa çerez yazmaz ve izleme yapmaz. Altında Kuazara’ya giden küçük bir bağlantı bulunur.

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Ücretsiz başlaGiriş yap

Sık sorulanlar

5 soru

Piri Reis haritası buzsuz Antarktika'yı mı gösteriyor?

Hayır. Antarktika ilk kez 1820'de görüldü ve kıta milyonlarca yıldır buz altındadır; o kıyıyı buzsuz gören bir insan hiç olmadı. Haritanın güneyindeki kıvrım derleme haritalarda sık görülen bir bükülmeyle uyumludur; haritanın o bölgedeki kendi notu da bu toprakların çok sıcak olduğunu ve büyük yılanlar bulunduğunun söylendiğini yazar.

Piri Reis haritası Amerika'yı gösteren ilk harita mı?

Hayır. Juan de la Cosa'nın 1500 tarihli haritası ve 1507 tarihli Waldseemüller haritası daha eskidir. Piri Reis'in 1513 haritası, Amerika'yı gösteren en eski haritalardan biridir.

Piri Reis bu bilgileri nereden topladı?

Haritanın notlarında yaklaşık 20 kaynaktan derlediğini yazar: Batlamyus geleneğinden geldiği düşünülen haritalar, bir Arap haritası, dört Portekiz haritası ve Kolomb'un bir haritası. Kolomb'un kendi haritaları günümüze ulaşmadığı için bu not çok değerlidir.

Haritada neden enlem ve boylam çizgileri yok?

Çünkü bir portolan haritasıdır. Bu haritalarda enlem–boylam ağı yerine rüzgâr gülleri ve her yöne yayılan pusula çizgileri vardır; denizci iki liman arasındaki yönü bunlardan okur. Ayrıca denizde boylam bulmak için güvenilir saat ancak 18. yüzyılda yapılabildi.

Mercator haritası yanlış mı?

Yanlış değil, bir amaca göre seçilmiştir. Hiçbir düz harita açıları, alanları ve uzaklıkları aynı anda doğru gösteremez. Mercator açıları korur, bu yüzden denizcilikte işe yarar; ama kutuplara yakın alanları büyütür: Grönland, Afrika'dan yaklaşık 14 kat küçük olduğu hâlde ona yakın görünür.