İçeriğe geç
kuazaraKuazara
Giriş

Sanat ve kültür · Müzik ve ses

Oktav: Neden "aynı nota" gibi duyulur?

Bir erkek ile bir çocuk aynı şarkıyı söylediğinde frekansları farklıdır ama melodi aynı duyulur. Frekansı ikiye katlamanın, yani oktavın bu sırrını keşfet; piyanodaki La'ları kendin bul.

  • 15 dk
  • 2 simülasyon
  • Mini test

Güncelleme:

Önizleme

Merak sorusu

Bir baba ile küçük kızı doğum günü şarkısını birlikte söylüyor. Babanın sesi belirgin biçimde kalın, kızınki ince. Yine de ikisi "aynı şarkıyı, aynı notalarla" söylüyormuş gibi duyulur; kimse onların ayrı melodiler söylediğini düşünmez. Oysa ölçsek iki sesin frekansları çok farklı çıkar. Farklı frekanslar nasıl olur da aynı nota gibi gelir?

Kendin dene

Hesap açmana gerek yok: değerleri değiştir, cevabını kontrol et. Bazı simülasyonlar başlamadan önce senden bir tahmin ister; doğru ya da yanlış olması önemli değil.

Ses laboratuvarı

La'nın bir oktav üstü

İkinci tonun frekansını kaydırıcıyla ya da artı ve eksi düğmeleriyle değiştir. Dalgaları ve frekans oranını izle; istersen Çal'a basıp iki sesi birlikte dinle. Hazır olunca Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

220 Hz'lik bir notanın bir oktav üstündeki aynı nota kaç Hz olmalı sence?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Sayı doğrusu

Piyanonun en pes La'sı

İşaretçiyi sürükle ya da ok tuşlarıyla taşı, sonra Kontrol et'e bas.

Tahmin

Önce tahmin et

440 Hz'den dört oktav aşağı inince frekans ne olur?

Doğru ya da yanlış olması önemli değil; seçince simülasyon açılır.

Paylaş: Google Classroom’da paylaş (yeni sekmede açılır)

Simülasyonu sitene göm

Bu kodu blogunun ya da okul sitenin HTML’ine yapıştır. Ziyaretçiler simülasyonu hesap açmadan dener; ilerleme kaydedilmez.

Gömülen sayfa çerez yazmaz ve izleme yapmaz. Altında Kuazara’ya giden küçük bir bağlantı bulunur.

Devamı için giriş yap

Dersin devamı, mini test seni bekliyor. Hesap açmak ücretsiz.

Ücretsiz başlaGiriş yap

Sık sorulanlar

5 soru

Her oktav frekansa aynı sayıda hertz mi ekler?

Hayır, oktav frekansı ikiyle çarpar. 220 Hz'den 440 Hz'e çıkmak bir oktavdır, ama bir sonraki La 660 değil 880 Hz'dir. Bu yüzden oktavlar frekans ekseninde eşit aralıklı değildir; kulak farklara değil oranlara duyarlıdır.

Bir oktav aralıklı iki ses aynı ses mi?

Hayır. Aynı nota adını taşırlar ve kulağa akraba gelirler, ama frekansları farklıdır: Üstteki ses alttakinin iki katı frekanstadır, yani bir oktav daha incedir.

İki katı frekans neden "aynı nota" gibi duyulur?

220 Hz'lik bir ses 440, 660, 880 Hz'lik üst sesler de üretir. 440 Hz'lik sesin üst sesleri ise 880, 1320, 1760 Hz'dir. Üst notanın bütün frekansları alt notanın üst sesleri içinde zaten vardır; beyin bu kadar örtüşen sesleri aynı ailenin üyeleri gibi algılar.

Adı "sekizinci" demekse piyanoda oktav neden 12 yarım sesten oluşur?

Adı, Batı müziğindeki yedi notalı dizide sekizinci notaya denk gelmesinden gelir. Bugünkü piyano ise oktavı 12 eşit yarım sese böler; komşu iki tuşun frekans oranı yaklaşık 1,0595'tir. Türk makam müziği daha ince aralıklar kullanır.

Telin tam ortasına basınca neden bir oktav üst duyulur?

Gerginlik ve kalınlık aynıyken telin frekansı, titreşen uzunlukla ters orantılıdır. Uzunluk yarıya inince tel iki kat hızlı titreşir ve frekans iki katına çıkar. Gitarda 12. perdenin telin tam ortasında olması bu yüzdendir.